Ως καταναλωτές αντιμετωπίζουμε μεγάλες οικονομικές πιέσεις λόγω της ακρίβειας. Τα νοικοκυριά βρίσκονται σε δύσκολη θέση, καθώς μεγάλο μέρος του εισοδήματός τους καταλήγει στον λογαριασμό της ενέργειας.
Η κατάσταση αυτή δεν φαίνεται να αντιστρέφεται, με τις τιμές της ενέργειας «κλειδωμένες» σε υψηλά επίπεδα σε σχέση με το παρελθόν. Μέσα σε αυτές τις δύσκολες συνθήκες, καλούμαστε πλέον κάθε μήνα να επιλέγουμε χρώμα τιμολογίου και πάροχο. Μπορεί αυτό να πάψει να μας απασχολεί;
Ναι, μπορεί, μας απαντά ο Μάριος Δομοξούδης, Πολιτικός Μηχανικός ΕΜΠ και πιστοποιημένος μελετητής παθητικών κτιρίων. Το 2022, μαζί με τη Μαριάννα Κάλτσα, αρχιτέκτονα μηχανικό και υποψήφια διδάκτορα του ΑΠΘ, ίδρυσαν την Domotek Σύμβουλοι Μηχανικοί, μια εταιρεία τεχνικών υπηρεσιών που στοχεύει σε τεχνικές λύσεις για προβλήματα που σχετίζονται με την κλιματική αλλαγή και τη νέα κατάσταση στην αγορά ενέργειας.
Όπως μας εξηγούν, στον κόσμο της σύγχρονης κατασκευής η ενεργειακή απόδοση και η βιώσιμη αρχιτεκτονική είναι κεντρικοί πυλώνες για ένα βιώσιμο μέλλον. Η ομάδα της Domotek πρωτοπορεί στη βιώσιμη αρχιτεκτονική στην πόλη μας, με στόχο κτίρια που όχι μόνο αντέχουν στον χρόνο αλλά και μειώνουν το περιβαλλοντικό τους αποτύπωμα.
Στη συνέντευξη που ακολουθεί, οι ιδρυτές της μοιράζονται εμπειρίες, προκλήσεις και το όραμά τους για την Domotek και τη βιώσιμη αρχιτεκτονική. Και όπως λένε οι ίδιοι, στα παθητικά κτίρια το χρώμα του τιμολογίου δεν έχει και πολλή σημασία.
Τι σας έκανε να εστιάσετε στα παθητικά κτίρια;
Μάριος: Η εμπειρία μου ως πολιτικός μηχανικός και η αγάπη μου για το περιβάλλον με οδήγησαν να αναζητήσω βιώσιμες λύσεις στην κατασκευή. Έτσι, το 2021 πήρα την πιστοποίηση Passive House Designer από το Ινστιτούτο Παθητικού Κτιρίου της Γερμανίας. Τα παθητικά κτίρια είναι η τέλεια συνεργασία αρχιτεκτονικής αριστείας και βιώσιμης ανάπτυξης, και ο τρόπος με τον οποίο θα χτίζονται τα κτίρια στο πολύ κοντινό μέλλον.
Μαριάννα: Κι εγώ, με υπόβαθρο στη βιωσιμότητα, αναζητούσα τρόπους να συνδυάσω την τεχνολογία με την αρχιτεκτονική, για κτίρια που είναι ταυτόχρονα όμορφα και λειτουργικά.
Οι ετήσιες ανάγκες ενός παθητικού κτιρίου για ψύξη και θέρμανση είναι κάτω από 15 kWh ανά τετραγωνικό. Ένα νέο συμβατικό κτίριο κατηγορίας Α χρειάζεται σχεδόν πενταπλάσια.
Τι ακριβώς είναι τα παθητικά κτίρια και γιατί είναι τόσο σημαντικά;
Μάριος: Είναι κατασκευές με εξαιρετικά χαμηλή κατανάλωση ενέργειας. Οι ετήσιες ανάγκες τους για ψύξη και θέρμανση είναι κάτω από 15 kWh ανά τετραγωνικό μέτρο, ενώ ένα νέο συμβατικό κτίριο κατηγορίας Α χρειάζεται σχεδόν πενταπλάσια. Αυτό επιτυγχάνεται με σωστό σχεδιασμό, προσεκτικά μελετημένα υλικά και μεθοδολογία κατασκευής, πιστοποιημένα κουφώματα και συστήματα αερισμού.
Στο τέλος της κατασκευής, το παθητικό κτίριο παίρνει πιστοποίηση αεροστεγανότητας και η συνολική του απόδοση πιστοποιείται με μετρήσεις επί τόπου, ώστε το αποτέλεσμα να είναι εγγυημένο. Καθοριστικό ρόλο για την τελική πιστοποίηση έχει η συμμετοχή πιστοποιημένων μελετητών παθητικών κτιρίων, όπως η Domotek, σε όλες τις φάσεις του έργου, από τον σχεδιασμό έως την υλοποίηση.
Η σημασία τους είναι μεγάλη, γιατί συμβάλλουν στη μείωση του αποτυπώματος άνθρακα, στην ενεργειακή ανεξαρτησία και σε έναν πιο βιώσιμο τρόπο ζωής.
Ο ρόλος του πιστοποιημένου μηχανικού είναι καθοριστικός σε όλες τις φάσεις του έργου.
Είπατε ενεργειακή ανεξαρτησία. Τι εννοείτε;
Μάριος: Όταν οι ανάγκες ενός κτιρίου για ψύξη και θέρμανση είναι τόσο χαμηλές, κάτω από 15 kWh ανά τετραγωνικό τον χρόνο, τότε το χρώμα του τιμολογίου έχει μικρή σημασία. Επιπλέον, το κόστος ψύξης και θέρμανσης μπορεί πολύ εύκολα να καλυφθεί εξ ολοκλήρου από ένα πολύ μικρό φωτοβολταϊκό στη στέγη, οπότε το κτίριο είναι ενεργειακά ανεξάρτητο από τις διακυμάνσεις της λιανικής.
Ποια είναι η φιλοσοφία της Domotek πίσω από τα παθητικά κτίρια;
Μαριάννα: Στη Domotek υποστηρίζουμε κτίρια που είναι όχι μόνο υψηλής αισθητικής αλλά και εξαιρετικά λειτουργικά. Εστιάζουμε στη βιωσιμότητα, δημιουργώντας χώρους που ζουν και αναπνέουν μαζί με τους ενοίκους τους, με άνεση, υγιεινές συνθήκες και υψηλή ενεργειακή απόδοση.
Ποιες είναι οι προκλήσεις στην κατασκευή τους;
Μάριος: Η μεγαλύτερη πρόκληση είναι η ισορροπία ανάμεσα στο κόστος και την απόδοση. Χρησιμοποιούμε τις πιο σύγχρονες τεχνολογίες και πρακτικές, για κτίρια που είναι όχι μόνο αποδοτικά αλλά και οικονομικά προσιτά.
Ένα παθητικό κτίριο δεν είναι ακριβότερο από ένα συμβατικό.
Δεν είναι όμως ακριβότερο ένα παθητικό κτίριο;
Μάριος: Μετά το λίγο υψηλότερο κόστος κατασκευής, τα παθητικά κτίρια έχουν σημαντικά χαμηλότερο κόστος λειτουργίας: μικρότερο κόστος ενέργειας χάρη στην υψηλή απόδοση, λιγότερη ανάγκη για συντήρηση και επισκευές, μεγαλύτερη αντοχή και διάρκεια ζωής των υλικών. Οπότε όχι, ένα παθητικό κτίριο δεν είναι ακριβότερο από ένα συμβατικό. Μακροπρόθεσμα, θα έλεγα το αντίθετο.
Μπορεί ένα υπάρχον κτίριο να γίνει παθητικό;
Μάριος: Ναι. Για τα υπάρχοντα κτίρια υπάρχει το EnerPHit, ένα πρότυπο πιστοποίησης για την ανακαίνιση υπαρχόντων κτιρίων, βασισμένο στις αρχές του Παθητικού Κτιρίου.
Πώς βλέπετε το μέλλον της βιώσιμης αρχιτεκτονικής;
Μαριάννα: Βλέπω ένα λαμπρό μέλλον. Η κατεύθυνση είναι προς πιο έξυπνα, αυτοματοποιημένα σπίτια που μειώνουν την κατανάλωση ενέργειας και ενσωματώνουν φυσικά στοιχεία. Θέλουμε να επεκτείνουμε την εταιρεία σε έργα που ενθαρρύνουν την κοινωνική αλληλεγγύη και τη βιώσιμη διαβίωση.
Τι σχεδιάζετε αυτή την περίοδο;
Μάριος: Ένα έργο που αξίζει να αναφέρω και αφορά τη Λάρισα είναι ένας χώρος σχεδιασμένος με το πρότυπο του παθητικού κτιρίου, που θα μπορεί να τον επισκεφθεί όποιος θέλει να ζήσει την εμπειρία ενός παθητικού κτιρίου.
Κλείνοντας τη συζήτηση με τον Μάριο και τη Μαριάννα, η εντύπωση που μας άφησε η Domotek είναι ότι αποτελεί ζωντανό παράδειγμα του πώς η σύγχρονη αρχιτεκτονική και η βιώσιμη ανάπτυξη μπορούν όχι μόνο να συνυπάρχουν αλλά και να ανθίζουν μαζί, μέσα από την καινοτομία, την έμφαση στην ενεργειακή απόδοση και τη δέσμευση στην αισθητική.